Panyandra Pengantin
Tuladha
Panyandra Sasana Pawiwahan
Rep sidhem premanem tan
ana sabawaning walang salisik, lah puniko pratandha bebukaning panyondro,
satuhu katah papan ingkang edi, papan ingkang endah lan nengsemaken, anangeng
mboten kados edi lan endahing sasana pawiwaha.
Gapuraning pawiwahan
rinenggo edining rerenggan janur kuning, sinonggo ing pisang raja, cengkir
gading, tebu wulung, pari sawuli, sekar sarto wohing kapas, ron opo-opo,
suket alang alang, miwah roning kaluwih, ron waringin sarencekipun, pengaron
ingkang isi sekar setaman ingkang wasito sinandhi.
Wimbuh amilangoni sarono pawiwahan kang pinajang dlancang
rinonce, wilis, seto, rekto miwah kresno.
Rerengganing pahargyan saweneh, wonten ingkang awujud dlancang
rinonce, pinatut ingkang maneko warni ingkang pito jenar kacondro kadyo podang
binorehan, ingkang warni rekto yayah wukir kawelagar, ingkang biru
moyo-moyo pindho situbondholayu, dene wilis kawistoro ijo royo-royo kadyo
pantun ingkang nembe gumendung, ingkang seto sumorot suci wening pindho
sunaring mutyoro, lembak – lembak katiup maruto, ebah – ebah kadyo tirtaning
talogo adi.
Satuhu lambanging kaweningan, mugi nyawabono dateng sri temanten
ingkang arso ngambah alam bebrayan, mugi kagungono raos sumeleh, miwah
nengenaken kasabaran, pindhane gulu bengawan weteng segoro, kang sarwo sarwi
amomot sakaliring reh,
Panyandra Tamu
Sinigeg ingkang cinondro gantyo kang cinarito..
Sinatriyo pundi to ingkang ka eko adi doso purwo eko
marang sawiji, dasa sapuluh, purwo kawiwitan, satuhu katah titahing sukmo,
nanging satus tan jangkep sedoso yen sedoso amung sawiji, kang kasinungan
budi utomo, budi utamaning kang sinatriyo mboten kadi luhuring budi pamengku
gati.
Satuhu priyagung
ingkang luhur kawibawane, jembar pacopane, bebasan suket godhong dadi kadang ,
kalawan wrekso adoh dadi samyo mentelung, dadyo cerak samyo hamentiung.
Ingkang adoh dadi
sanak, kang cerak samsoyo sumanak, milo datan nggumunaken bilih ing wanci
meniko, poro tamu sampun bek amblabar hangebeki pahargayan.
Prasasat linobong ing penggalih ingkang dahat suko amarwoto suto
tumanduk ingkang ndaweg mangun bujo, kadi kelem karoban ing memanis sinanding
kastubo manik.
Kapanduking raos ingkang dahat tumenem ing kalbu, saksono
ambuko osiking penggalih/driyo, deniro sumengko pangawak brojo, lir keplasing
warasto lungit, prentuling parasdyo miwah esthining prayojono, tan ono liyan
amung doyo-doyo denirarso asung swagoto, manembromo atur pambagyaharjo, kunjuk
sagunging para tamu minulyo.
Amung kewolo, awit saking berag birawaning penggalih
ingkang dahat amoro suko, sakolo legeg putek, buneg jroning wardoyo, sanadyan
saklimah tan kuwowo medhar pangandikan, awit amung kandheg wonten ing tenggak.
Mangkono pangudasmaraning driyo ingkang kawijil kanthi aris,
sinawung lukitaning tembung manis, manuhara kebak ing sagowara :
“ Dhuh …sahyaning para
tamu ingkang anggung sinunggo ing akrami, sepinten tho gung berawaning manah
kulo ing kalenggahan puniko, awit sampun kapatedhan ing sih, kabelabak luhuring
budi dharmo saking andiko sadoyo, ingkang samput kasdu minangkani sarining
serat sedhahan, kepareng anjenengi anggen kulo netepi darmaning werdho,
mangun bujo kromo, amiwoho suto, amahargyo siwi, inggih awit saking
lumebering sih kadarman miwah lumintuning darmastuti saking andiko sadoyo
puniko, mugi pikantuk lelintu ingkang satraju saking Gusti ingkang Maha Mirah,
sarto agenging panuwun kulo ingkang mboten saged cicitro ing ukoro, mboten
sanes amung dahat katedho kalinggo murdho…..
“ Dhuh..darahing budoyo
ingkang sampun kontab saindenging rat pramudito, lubering sih dharmo saking
andiko sadoyo, ingkang sampun kepareng jumurung ing karso , suko pepuji
mangastungkoro andyanono dhumateng anak kulo penganten kekalih, ingkang sampun
widagdo anambut guno talining akrami, satemah jumbuh ingkang samyo ginayuh,
sembodo ingkang samyo sinedyo, lestari ingkang samyo kaesthi, hinayuwan dening
Gusti ingkang Maha Hayu, humiring puji miwah pangastuti hayu hayu rahayu ring ulah
rahayu…
Medaling P. Putri
Tuladha atur pranatacara medaling pengantin putri ngadani
upacara tedhak jumenengan :
Binarung swaraning pradangga munyo hangrangin, hambabar
ketawang puspo warno, ana gandha arum amgambar katiyuping samirana mandha, kawistoro
jengkaring sri atmaja penganten putri mijil saking tepas wangi, tepas mengku
wredhi papan ingkang wangi wus hangarani, ateges mijil saking panthi busono
nedyo humarak sowan wonten ngarsanipun para ingkang kunurmatan, rawuh manjing
salebeting sasana riningga kinanthen panjenenganipun ibu ………..
Sri panganten putri hangagem busana ingkang sarwo retno hangembo
busananing garwo noto, katon pating nggalebyar pating pancurat kalamun kasaru
sunaring pandam kurung ingkang hangrenggani sasana adi, pan yayah kartiko
hasesilih prenah.
Hangagem puspito rinonce ing ukeliro sinampiraken wonten ing
pamidhangan kanan, lamun katiyubing samirono manda kongso gandane hangebeki
wisma pawiwahan.
Endah edining busana, bamimbuhi gandes luwes solah bawane,
lamuntho cinondro, ical sipating jalmo sawantah pan yayah bathari suwargo loka
ingkang tumurun.
Tindakiro sri atmojo temanten putri hamucang kanginan,
lengkeh-lengkeh pindho singo lopo, sapecak mangu satindak kendel,
pangudasmaraning driyo ingkang dereng kawijil ing lesan, hangrantu praptaning
mudho taruno minongko gegantilaning nala.
Wus handungkap prapto ugyan ingkang tinuju, putro temanten putri
nulyo kalenggahaken wonten ing sasana rinenggo, hanggrantu laksitaning adicara
ingkang sampun tinamtu.
” Menawi dereng cekap saget maos Tulodho panyandra jumenengan I
lan II “
Kalajengaken Upacara medaling pengantin kakung
Medaling P. Kakung
Tuladha atur pranatacara
wonten ing adicara medaling pengantin kakung saking wisma palereman :
Poro rawuh sekaliyan ingkang winantu pakurmatan, langkung
langkung dateng priyagung lan poro sepuh ingkang mahambeg dharmo, pono ing
pamawas, miwah lebdo ing pitutur,
Prasasat linobong ing manah ingkang dahat suto amorwoto
suko, dupi anggenipun anguningani yen ta sajroning sasana pawiwahan, kawuryan
kebak luber ambelabar sagunging pro tamu kakung putri, lenggah satoto pepak
sinarojo.
Binarung pradonggo munyo angrangin, ono gondho angambar arum
ngabeki jroning sasana pawiwahan, nulyo, kawuryan ono tejo angenguwung mowo
probo, gebyar gebyar mowo tejo anelahi, sumambirat pindho soroting baskoro
ingkang mijil ing wayah gagad rahino, kumenyar mowo prabowo kentar kentar
winor gondhowidho, sumirat ambabar tejo moyo, soyo dangu soyo cetho, saya
caket saya ngalela, pranyoto puniko candrane tementen kakung, ingkang
binayangkare mijil saking wismo palereman, kakanthi manjing sasana pahargyan.
Mubyar mubyar busananing penganten kakung kang wimbo busananing
narendro, lamun kadulu saking mandrowo katon agung mrabu hamrabowo, agung
tegese kebak ing kaendahan kang sanyoto adi luhung, dene mrabu apindho jejering
narendro kang kawiwoho nucwring sajugo, mrabowo tegese sinung kawibawan,
kaprabawan adi endah milangoni.
Dampyak dampyak ingkang samyo lumaksono, mbinayangkoro temantene
kakung ingkang ngembo busananing narpati, pinayungan songsong agung ingkang
kawastanan songsong agung tunggul asmoro.
Ingkang samyo nginarebeg pinaragan dening poro kadang sentono,
sutresno, sumitro miwah wargo wandowo, ingkang sampun rilo dados bebarisaning
pengombyong ingkang kedah tutwuri mbinayangkari.
Tindakiro lengkeh lengkeh anyardulolopo, lambehan kadi merak
kasimpir nenggih mblarak sempal, sarirane amraboto nenggih hangringin sungsang,
Sembodo ing driyo, tan mengkuh ing pakewuh, yekto yen tamtomo,
sumboho wirotomo prawiro jayeng palugon, tatag, tangguh, tanggon lan tanggung
jawab. Milo lamun kacondro kasosro, kadi senopati ing narendro ingkang arso
tedak siniwoko, lenggah ing dhampar dento.
Prapteng dwiwaraning pawiwahan, naliko semono temanten kakung
dahan ngunguni werdoyo, dupi nguningani rerengganing pawiwaha. Kang dumadi
saking pradopo monco warno
Kandeg lankahnyo putro temanten kakung ing dwiwaraning
pawiwahan, dupi wus tinoto titi tataning gati, sigro jumangkah winang sroyo
pametuking sekar cepoko, amurweng kondho dumateng kang sampun kapiji.
Gantalan, Wiji dadi, Sinduran
·
Tuladha atur pranatacara wonten ing adicara panggih
pengantin sawat
gantalan :
Wus dumugi wahyaning mongso kolo dumawahing kodrat, saking
panguaosing Gusti ingkang Moho Wikan, Welas, Tresno lan Asih, naliko semono ono
titahing Gusti kang asipat jalu lan wanito, ingkang sumedyo netepi jejering
agesang ngancik ing alam bebrayan, amestuti ilo-ilo ujaring poro kino ingkang
dahat pinundhi pundhi, sarto angleluri laksito harjo nulad edi endahing budoyo,
nulodho budoyo kang sarwo sarwi adi luhung, tumuju dateng kautamen.
(Dhampyak – dhampyak poro kadang wandowo ingkang samyo hangayap
tindakipun putro temanten kakung , kandeg sawetawis sareng dumugi dwiwaraning
pawiwahan).
Gantyo kang winursito…
Ingkang jengkar saking sasana rinenggo, anenggih puniko
warnanipun temanten putri , kinarebeg sagunging poro – poro ingkang samyo
humiring, kinanti myang poro-poro kang wis pinanci.
Dene kang munggeng tut wuri hanenggih warnariro jejoko kenyo
tumaruno kalih ingkang ngasto kembar mayang kawasto kalpataru dewondaru
joyodaru ingkang kinaryo sarono dauping temanten sarimbit. Tindakiro lengkeh –
lengkeh kadyo sarjulo lopo riyak anggajah nggoling, lambean amblarak sempal
yayah merak kasimpir,
` Gendhing laras moyo…
Minggah ungeling ketawang laras moyo, tumapaking podo nut wiromo
swaraning pradonggo kang munyo hangrangin, rinambang ungeling munggang kang
kapiyarso ing akoso.
Kadyo saur manuk anglur selur asung pepuji pangestu marang
penganten kekalih, mrih kasembadan sedyo anggenipun bebrayan ngantos dumugi
kaki nini, tebih ing rubedo celak ing kanugrahan lan kabagyan
Soyo caket soyo caket anggenipun lumaksono, risang temanten
putri dupi wus dumugi papan kang wus sinedyo, sigro kandeg sawetawis, temanten
sami apagut tingal, tempuking paningal catur netro, catur wus ngarani papat
netro mripat, podo sakolo wonten doyo pangribowo ingkang ambabar karso dadyo
sarono pambukaning roso ginaib ingkang tumenem ing sanubari, tempuking pandulu
satemah mbabar raos geter ing telenging nolo
·
Gantalan :
Datan saronto risang
penganten putri ambalang gantal, namung sakedeping netro risang pinanganten
kakung mbales ambalang gantal, punopo tho menggah darunanipun gantal
ingkang dados bebalanganing putro tinemanten,,?
Gantal nun ninggih suruh ingkang
matemu ros, ingkang minongko sarono ambuntel sarananing ganten, suruh
tinangsulan ing lawe seto satuhu ngemu pralmpito,
Suruh, jarwo dhosokipun
kesusu kepingin weruh, suruh lamun tho pradopo bedo lumah lawan kurepe, nanging
lamun ginigit tunggal rasane, sanajan sajugo jejer priyo satunggal mijil
wanito, kalamun sampun gambuhing penggalih, manunggal roso cipto miwah karsane,
temu ing raos, tinangsulan ing raos tresno ingkang suci, bakal pinasthi dadyo
jatu kramane, pinesthi dadi jodhone.
Pambalangiro penganten putri tumuju ing jaja miwah jengku,
gantal ing jaja amrih sri panganten kakung darbe raos asih mrih garwo, tumuju
ing jengku, penganten putri tansah ngajeng – ajeng ing pamengku, sageto
penganten kakung mengku wanodyo dados pangayomaning brayat.
Pembalanging gantal penanganten kakung nering palaraban miwah
jaja, tumuju ing palaraban ngemu wasito panyuwun mrih wanodyo mulur ing cipto,
dene ing jaja amrih mekaring roso, satemah penganten putri saget menggalih
kanthi weninging roso, saniskaraning tumindak miwah wicoro mung karenak
tyasing sasomo.
Purno ambalang gantalan kanthi bombonging manah…..kebak raos
ingkang tumenem ing sanubari, kawuryan penganten kekalih wus jajar sumandhing
aneng luhuring pasangan linambaran roning pisang rojo, pasemone nyoto lamun
daupiro wus pinesthi dadi pasanganiro, kang anggung kinudang kudang, bangkit
mandireng pribadi, winimbuh ing kawibawan, lir jejering narendrotomo.
Mandhap saking pasangan, ingkang sarimbit gyo marepeki antigo
cinaket ing bokor kencono, minongko wadahing sekar setaman, sakolo ponang
antigo tinapak ing podo,,Pyar,,,pecah sanaliko,,pramilo doyo-doyo penganten
putri laju ajengku sarwi sumembah mring kakung, purno deniro sumembah gya
amijiki samparaning ingkang roko kang winastan ranupodo, ranu wus ngarani toya,
podo teges samparan, kang putri mijiki samparaning kang roko kanthi sedyo
ngatonaken darmo bekti mring garwo, amberat sawarnaning sukerto, satemah
anggeniro lumebet ing alam madyo gesang bebrayan, saged lulus raharjo manggih
kamulyan.
Toya perwito kang minongko sarono pambasuhing podo, manunggal
mring sekar triwarno, nunninggih mawar , mlati miwah kenongo, gandhane sekar
den pepuji amrih ing tembe ngambar arum gandhane risang pinanganten, kuncoro
asmane, biso dadi tepo palupining brayat mudho.
Paripurno winijikan
samparaniro jinunjung lenggah risang pinanganten putri kebak ing raos tresno
asih, pralampitane, risang pinanganten minongko jejering priyo, kasdu ngangkat
drajating wanodyo, amrih saget jajar kaliyan drajating priyo.
·
Singep sindur :
Paripurnaning gati kang
titi laksono adicoro panggih, lajeng jumeneng jajar putro tinemanten kekalih
sandhing kekanten asto, satuhu sajajar drajating priyo lan wanito, sanadyan
wanodyo datan nyingkur kodrating wanito minongko garwo, risang pinanganten asro
lumampah tumuju ing sasana rinenggo , aloke kang samyo humyat….
Gandheng renteng – renteng kekanthen asto risang pinanganten
sarimbit datan ginggang sarambut pinoro sosro, sarwi singep sindur ingkang
awarni rekto miwah seto deneng romo ibu, kanthi pangajab bebrayaning putro
sarimbit tinuntun ing rehing kautamen, pinanggiyo ing budi rahayu
linambar raos tresno, rhosa, tepo, sembodo lan kumawuluh, Wani ing bebener,
ajrih ing kaduragan lan kanistan,
Kadyo rojo myang
prameswari arso tedhak siniwoko lenggah ing dhampar dento, sapungkurnyo risang
penganten inggih bapak-ibu………..suko reno ing wardoyo, bapak –ibu…………dupi wus biso ngentasi
wajibing wredho molokrama-aken putro pinanganten sarimbit nun inggih kang Ahayu
roro……,kaliyan sang Abagus ……,priyo kang mijil saking tlatah……,satuhu putro
kekudanganipun bapak-ibu……, wus widagdo nambut guno talining akrami risang
pinanganten, kanthi nopokhasmoni pustoko pikukuhing polokromo tumapaking
adicara ijab ing dinten…….,suryo kaping …….., mapan ing ………, .ing wanci meniko
mestuti tatacara adiluhung kanthi nindaaken adicara panggih.
Poro kadang samyo tutwuri
mring tindakiro risang pinanganten, jumurung mring karsaniro risang
pinanganten, anggeniro darbe karso mangun bale wismo, mangun kulowargo, mugi
ing tembe enggal saged antuk kamulyan gesang, atut runtut reruntungan kadyo
mimi lan mintuno, saking dunyo dumugyo delahan.
Sampun tumuju ugyan kang
tinuju nenggih risang pinanganten wonten ing sasana rinenggo , gunging panuwun
dhumateng poro tamu ingkang sampun suko pakurmatan tumapaking adicoro panggih,
kepareng lenggah ing sasana sakawit,
Kawuryan sri pinanganten sampun lenggah ing sasan mulyo , suko
ing driyo risang pinangantyan putri, ginontho ing wardoyo, kadyo puspo warnane.
Ngunjuk Dwegan & Bobot Timbang
·
Tuladha pranatacara mlebet adicara
ngunjuk dwegan :
Ngunjuk dwegan, mengku suraos kekudangane poro winasisi, lan
poro sepuh, mugi – mugi temanten enggal kaparingan pracimo ingkang bangkit
saged toto jalmi, utawi momongan awohing apolokarami, sinartan ginadhang
mugi sri temanten saged nuwuhaken kautamen ingkang suci pantes tinulad dening
bebrayaning sesami.
Kalamun risang temanten badhe necep maduning asmoro janmo,
manunggalaken ing roso, roso sejati sejatining roso, satemah mijilaken komo warni
seto saking pokaling bapa, miwah komo warni rekto saking pokaling reno, ing
tembe saged mbabar putro kang minongko rerengganing balewismo,
Ugi dados pratondho, kalamun sedoyo tumindak miwah muna muni
badhe kapenggalih kanthi weningin nolo, satemah amung rahayu kang bakal tinemu,
kados unen unen : “ Ajining dhiri gumantung lathi, Ajining rogo gumantung
busono, Ajining awak gumantung tumindak ”.
·
Tuladha atur pranatacara mlebet adicara
Bobot timbang :
Jangkeping adicoro panggihing risang putro tinemanten sarimbit
kalajengaken adicoro bobot timbang.
Penganten kekalih
kapangku dening kang romo kanthi astho kekelih, karangkulaken ing
pamidhanganipun tementen sekaliyan,Sineksenan dening ingkang ibu miwah poro-
poro ingkang humiyat, punopo malih poro sepuh ingkang mahambeg dharmo, pasemonipun
bilih romo ibu kekalih sampun satraju mengestoni, lan jumurung puji
hastawanipun dhateng dhaupipun temanten sekaliyan, kanthi sampun mboten badhe
emban cindhe emban siladan, anggenipun angrengkuh dhumateng putro temanten
sekaliyan, putro kekalih karengkuh kados yugo piyambak, mboten wonten pundi
ingkang sinebat putro mantu, sadoyo kaanggep sami.
Kacar Kucur, Dahara Kembul, Ngunjuk
·
Kacar kucur :
Panjenenganipun poro tamu kang mahambeg luhuring dharmo kakung
sumawono putri, pinaringan sih wilasitaning Gusti kang Moho Agung, Temanten
sekaliyan sampun kalampahan panggih, kaparengo gyo ngadani adicoro tompo koyo
kacar kucur.
Kacaryos dupi wus ngancik
ing titi laksono, penganten kakung gyo jumeneng ngasto tilam lampus, isi wos
kapuroto jowo, kethos polowijo, sekar ponco warno, miwah arto receh, kasuntak
ing pangkoning kang garwo, katadahan katampi mawi sindur ingkang awarni rekto
Guno tompo koyo kyai ambarsejati nenggih risang pinanganten
kakung paring tompo koyo mring nyai ambarsejati nenggih risang pinanganten
putri, guno tompo koyo pralambang tanggel jawabing priyo.
Minongko tetunggaling kulawargo darbe tanggel jawab
nyekapi sandang boga ing kulawarga, tanpa kaya kacang kawak, dhele kawak,
jagung kawak, won jenar, arto pralambanging boga, wastra, miwah hartaka, mugi
risang panganten ing tembe kacekapan sandang boga.syukur bage pinaringan
kesugihan, lamun pinaringan kesugihan sageda lumeber mring para kadang sentana
tangga tepalih.
Kawuryan risang pinanganten putri nampi tampa kaya datan wonten
ingkang marebel sanajan kang sajugo, mratandhani dados wanodyo ingkang gemi
nastiti, surti tur ngati-ati.
Asiling tompo koyo laju katitipaken mring wanodyo kang pinitados
rumekso kawidagdaning tompo koyo nun inggih ingkang ibu…….…, paripurno nitipaken tonpo koyo, pinanganten
sarimbit wangsul ing sasana sakawit, nenggih sasa na rinenggo.
·
Dhahar Kembul :
Tumuli risang pinanganten nindaaken dhahar kembul, dhahar nedo
kembul yo wus ngarani sesarengan, pralambang sageto tumangkep manggih sing
katresnanipun temanten kakung putri, jumbuh ingkang ginayuh, sak yek sak eko
karti sembodo ingkang sinedyo, rengganeng boso ngatem sinebat manunggaling
karso marganing mulyo
·
Ngunjuk toya wening :
Paripurno dhahar kembul, sri pinanganten sarimbit ngunjuk toyo
wening, dadi pratandha, kalamun risang pinanganten badhe necep maduning asmoro
janmo, manunggalaken ing roso, satemah mijilaken komo warni seto saking
pokaling bapa, miwah komo warni rekto saking pokaling reno, ing tembe saged
mbabar putro kang minongko rerengganing balewismo,
Ngunjuk toyo wening ugi
dados pratandha, kalamun sedoyo tumindak miwah muna muni, badhe kapenggalih
kanthi weninging nolo, satemah amung rahayu kang bakal tinemu, kados unen –
unen, ajining dhiri gumantung lathi, ajining raga gumantung busono, lan ajining
awak gumantung soko tumindak.
Methok Besan
·
Tuladha atur pranatacara mlebet upacara
metuk besan :
Sampun sawetawis anggenyo jumeneng ing wiwaraning sasana wiwoho panjenenganipun
bapak – ibu….(mengku gatri)…, tumuli salajengipun bapak – ibu……….badhe mapak
ingkang beksan, kalamun pinanggyo age-age ingkang hamengku gati ngaturaken
pambagyo kawilujengan,
Wus jengkar saking plenggahaniro bapak-ibu…….,arso mapak ingkang
beksan bapak-ibu………sampun antu-antu praptaning kang besan, arso mbage kabagyan
awit dhauping putro temanten, naliko samono lumaksono bapak-ibu……..tansah suko
ing galih, kacihno esem tansah sinunggih ing lathi, satindak tumuleh manganan,
sapecak tumuleh mengering, lamun rinumpoko kadyo asung pambagyo mring poro tamu
ingkang minulyo.
Sampun pinanggyo ingkang
bebesanan ing wiwaraning sasana wiwoho, ingkang bebesanan samyo ajejawat asto,
bapak – ibu………ngaturaken kawilujengan.
Sugeng rawuh dhumateng
ingkang beksan bapak-ibu……(besan)..ingkang rawuh saking tlatah………..
Anggeniro lumaksono poro ibu wonten ing ngarso, poro bapak
wonten ing pungkur, meniko dados pratondho, kalamun poro priyo suko pangayoman
marang poro wanito, poro priyo suko panjurung tumindaking poro wanodyo kang
datan nalisir saking paugeraning kautamen.
Wus gambuh penggalihiro ingkang bebesanan, suko reno ing driyo
dupi uningo ingkang lenggah jajar ing sasana mulyo, langkung – langkung poro
tamu ingkang sampun lenggah pepak sinarojo, paring pangestu dhumateng risang
pinanganten, den gegadahang amrih ingkang putro kang lenggah ing sasana mulyo,
satuhu bakal mulyo uripe, nemu kagabyan lang karaharjan, kepareng ingkang besan
kadereaken lenggah ing sisih keringiro risang pinanganten, paripurno ngaturaken
palenggahan pakurmatan dhumateng ingkang beksan, bapak – ibu ………..wangsul ing
sasana sakawit.
Sungkeman
Atur Pranatacara wonten
ing adicara sungkeman pengantin :
Poro rawuh kakung putri miwah saguning poro sepuh ingkang
mahambeg dharmo, dupi sampun paripurno titi laksono adicoro panggih miwah tonpo
koyo, kaparengo ngrumpoko dhumateng adicoro sungkeman. Dhuwung kalolos dening
panjenenganipun bapak…………awit badhe atur pangabekten dhumateng pinisepuh milo
datan prayogi lamun asikep gegaman. Arih tindakiro sri pinanganten
sarimbit lumarap marak sowan ing ngarsanipun romo saha ibu, kekalihipun
kanthi kapratitisaken deneng panjenenganipun bapak – ibu……….
(“ Hung wilaheng ngawi genam emas punomo sidhem,,)
Penganten kakung wus
jengkar saking dampar dento kursi rinenggo, anganti ingkang garwo lumarap
ngabyantoro myang kang poro pinundhi, nenggih romo dalasan ingkang ibu, lampah
jengku bebasan soto matarangan, esthining penggalih amung sumedyo sumungkem
dhateng padanipun ingkang romo ibu, sigro tumungkul yayah konjem pertiwi
wadanane temanten sarimbit,
Tangkepeng asto sarwo sumembah ing jengku ering kanan, sinartan
eninging cipto rumasuk ing sanubari, anyuwun rumentahing pudyo hastowo saking
romo miwah ibu, mring esthining driyo deniro bebrayan, tansah manggih
kanugrahan, kabagyan lan kamulyan saking Gusti kang Moho Welas lan Asih.
Dupi sinungkeman ing pepadaniro ingkang romo miwah ibu, datan
biso ngumandhiko, kadyo sinendhal mayang bathine, sumedhot ing galih, dhene
putro sing linairake saiki wus dewoso arep mangun bale wismo, datan karoso
trenyuhing nolo akaryo tumetesing waspo lamun kacondro kadyo mutyoro rinonce,
ingelus – elus pamidhangane ingkang putro, ingusap – usap rekmane, ingaras
kebak ing raos tresno asih.
Punopo tho menggah darunane…..?
Jro sumungkem anguswo pepadane ingkang rama ibu, penganten
anggung enget marang purwaning dumadi duk rikolo linairake aneng jagad
pepadhang, ginadhang gadhang kinudhang kudhang wiwit alit sahinggo dewoso,
Enget marang romo ingkang wus sembodo angukir jiwa ragane miwah
dadyo lantaraning tumuwuh.
Enget marang ibu ingkang wus kuwowo dadyo papaning yugo broto
salebeting nawa candra dasa ari, sarto anglelinthing anggulowentah wiwit kalane
ing ngguwo garbo nganti tumekeng akhir dewoso, rumaos menawi ageng sanget
anggenipun katah dwusanipun dateng romo ibu lan kapetangan budhi. enget kapan
saged atur piwales.
Eling – eling risang panganten wiwit timur mulo anggung
ginunggung mring pepoyaning kautamen, amilo namung sakedhep netro wus bangkit
angusadani onenging nolo, nadyan anandhang sungkowo cekap ing samudono.
Waspodo ing semu dupi anguningani bilih ingkang putro deniro
karantang galih, kadyo kawijil pengendikane aris kang kebak ing wasito adi,
makaten tho umpamiyo kawijil ing lesan . :
“ Duh anaakku ngger
temanten sakloron….
“ Duk kalane isih cilik
siro dak kekudang yen tho dewosomu biso winengku dening satriyo tomo / wanito
tomo, ingkang sembodo hangayomi jiwo raganiro ing mengko tumekeng delahan, ing
kalungguhan iki, sepiro tho lego bungahing atiku dene kekudanganku jebul wus
dadi kasunyatan, kang menkono lelungsen dak bebekali, kanthi dak suwunake
kamurahaning Gusti ingkang Moho Agung, Pangestune romo ibu marang siro sakloron
bebasan tansah anglur selur pindho ilineng narmodo, mugo nggeniro polokromo
biso tuwuh hangremboko, nganthi tumekaning kaki nini, alandesan dharmaning roso
tresno kang hangremboko, binarung lan pangestune romo ibu kang wus satruju
dumurungi marang polokaramamu , biso atut saruntut kadi mimi lan mintuno, mugyo
tansah manggih kabagyan miwah kamulyan, tebih ing sukerto lan godho rencono,
sarto dak sesuwun ing rino pantaran ratri, mugi enggal antuk talining brayat ,
yoiku wujuding pratimo ingkang bangkit biso toto jalmo, ingkang datan liyo
momongan minongko rengganing bale wismo lan talining bebrayan “.
Dupi wus paripurno
anggenipun sungkem pangabekten dateng padanipun romo-ibu, temanten lajeng
kanthi kebak toto lan kasusilan, subositaning putro dateng tiyang sepuh,
jumangkah lon-lonan arso nglenggahi dhampar rinenggo ingkang kasosro sarwo
sarwi edipeni.
Jumenengan 2
Janturan Tuladha upacara jumenengan
pengantin tulodho 2
Opo tho rerengganing dhampar…..?
Rerenggan tarub kajawi janur kuning ingkang karenggo adi, ugi
kawistoro sawenehing tetuwuhan miwah puspo rinonce , kadi tho tetuwuhan wulung
cengkir gadhing dwegan wilis, gedang mas sarakit, sinonggo pisang rojo ron
kemuning, pari wulen sak angkan pinoro kalih, jagung otek, godhong moyo,
godhong opo-opo, miwah sekar kenongo, mawar melati ingkang ajrah jroning babut
permadani, kongas ngambar arum gandane ginondho gondho jebat kasturi, punopo
tho werdining tebu kang kadayang saking antebing kalbu, tiyang sepuhipun
kekalih, sampun sumedyo agolong agulung, sumedyo bebesanan ingkang sinambet
kaliyan raos kencenging pikir,
Ingkang pangajab panganten tuwuh tumuwuh, tumangkar gampil
anggenipun nguladi guno koyo, manggiyo kalanggengan ing sugengipun, satemah
ngambar arum ing asmo pindho sekar kemuning, lan saged dados pangayomaning poro
sanak sederek, kadang pawong sumitro, raharjo kalis ing saporo-poro, tebih ing
sesuker talak panyendhu.
Yayah suryo kembar candrane, penganten sarimbit milo cingaking
poro-poro ingkang samyo humiyat, pindho bathoro komojoyo ngejowantah ingkang
sarimbit kaliyang ingkang garwo bathari kumoratih, gesang reruntungan
wiwit saking madyo podo ngantos dumugyo alam janaloko, sayuk rukun pindho
gesangipun mimi lan mintuno,
menawi kacondro ing jaman
purwo, kadyo brayanipun risang pamadyaning pandowo risang harjuno kaliyan putri
dewi woro ireng yo woro sembodro,
kasanepo ing jaman madyo
kadyo dhaupipun risang panji asmoro bangun kaliyan dewi sekar taji, putri ing
beboyo ing kediri
Kacondro ing jaman mojopahit, kacondro kadyo prastyanipun raden
damarwulan lan ingkang garwo dewi anjasmoro,
Kathah pangrumpoko lan penyondro ingkang pantes kagem penganten
ingkang sayekto sampun satraju, kawiwoho kapahargyo lenggah wonten ing
pasewakan, pramilo dateng pinisepuh, poro sutresno lan poro priyagung, penganten
amung nyuwun sih parimirmo, kaparingo pandungo pengesti, miwah sakatahing
wursitoworo, kangge sangu miwah dedamar gesangipun penganten, anggenipun arso
lelangen ing bebrayan agung, mugyo kekalihipun saged awatak momong, momot,
momor, mursid lan murakabi, momong
mengku pamrih sageto tansah ing ngarso sung tulodho, ing madyo mangun karso,
tut wuri handayani, momot tan gampil serik lamun cinacat, ugi mboten gampil
bombong menawi kaalembono, momor gampil ing pasrawungan, mursid landep
panggraitane, mboten cengkah kaliyan jejering kautamen, murakabi lir ipun mboten
kalajeng nyekapi betahing priyonggo kemawon, nanging ugi sageto yrumambahi ing
asanes, Jumbuh kaliyan wewaton dhasaring negari, nun ninggih ponco silo ingkang
satuhu luhur.
(Wasono cekap semanten agrumpoko, janturan kagem jejering
penganten ingkng nembe kawiwoho, wiwit panggih, kacar kucur ngantos dumugineng
sungkeman, pangalembono miwah panyaruwe kasumangga aken dhumteng poro tamu,
damar mancung cinukep semanten, lan jenang selo wader kali sesonderan, apuranto
yen wonten lepat kawulo, Nuwun.)
Jumenengan 1
Janturan Tuladha panyandra kangge
hanyarengi Upacara Jumenengan :
Hung wilaheng ngawi genam ..
Hung wilaheng emas punomo sidham , emas tu sirat sirat tondho
uwisesaning bisono sono sinawung langen wiroto, rawat rawat rinumpoko anenggih
panthi pundhi kang kaeko adi doso purwo, eko sawiji doso linuwih purwo wiwitan,
panthi wus ngarani sasana papan pramilo sinebating papan sewu datan jangkep
sadoso, satus tang jangkep tigo.
Senajan katah bale wismo ingkang aben cukit tepung taritis,
jejel riyel riyel wismo ginupit adu pager nunggal plataran, nanging mboten kadi
ing dalem yo wismane kang hamengku gati, sanajan sanghyang suryo condro,
katemben ngemengaken bodro irawan, kadulu saking mandrowo panti kang kacarios,
katawis sumorot kadyo wayah gagad rahino, pating glebyar pating kaluncar
mowotejo hanelahi, awit saking doyo pangribawaning putro panganten, sawetoro
denyo lenggah sri temanten wonten dhampar rinenggo, kinebutan patah
sakembaran kawuryan yayah narendro kang ndaweg siniwoko, mawi lareng manyuro
Kongas ngambar gandaniro ngambar arum ngebaki sasana pahargyan,
sarwo abyor gumebyar busanane, endah asri rarah kawuryan, lah pun puniko
candranipun penganten :
Penganten kakung ngagem makutho kanigoro kininepit rukmi
ginepeng pinatek retno kumolo, sesumping sekar kanthil, dhatan kantun ngagem
sangsangan kencono, ingkang kinaryo rebat asri kaliyan sangsangan puspo
rinonce, mungwing jonggo lumebering pamidhangan, kawuryan ngeglo sasat taksoko
ingkang mijil saking situ bondolayu, wimbuh akaryo pantese temanten kakung,
ageman warni kresno sinulam ing benang prodo kencono, pating clorot cahyane
sumunar katon tejane, paningset cindhe sabuk baludru, wangkingan warongko
ladrang ukiran nunggak semi, dhuwung rinenggo puspo rinonce, ebah ebah kinaryo
lumaksono, kadulu hamimbuhi pekik warnane penganten kakung, nyamping sido mukti
pinarodo kencono, kembar kaliyan ingkang garwo pratondho, lamun sumedyo gesang
sesarengan nggayuh kamukten lan kautamen ngantos kaki nini.
Sedeng dedeg piadege amantesi, sembodo genging sariro, solah
bawane nansah nuju prono, lah puniko warnane penganten putri.
Dhasar karenggo busono kang sarwo sarwi edipeni, anom dhasare
ruruh ladak pasemone, sulistyo rupane indah warnane, opo tho busanane… ?
Ngagem cecundhuk wulan tumanggal tinaretes sesotyo, pinatutu
kelawan cundhuk mentul ingkang tansah ebah ebah kinaryo lumaksono, kacondro
pindho wong ayu kang awe awe kekasihe, ukel rinenggo kanang puspito endah
kawuryan asri dinulu, sangsangan rukmi ginepeng kinaryo tibo ndodo, pinatik
sesetyo satuhu akaryo pingine ingkang samyo humiyat, busono landung awarno
langking, sinulam ing benang kencono kembar podho kakunge, kacetho lamun
penganten sekaliyan wus satruju boboteng katresnan, kacondro pindho gagak raton
gagak wus ngarani kukilo kang awarni langking raton podho royoman, milo
jroning siniwoko tansah kawistoro pepuletan, lenggah jajar datan genggang
sarambut pinoro sosro.
Dhasar tir podo irenge ,,,sir podho senenge, lamun kacondro
endahing penganten putri pindho sulistyaning rojo putri kang ndaweg manjing ing
ndatuloyo, dedeg piadege pidekso nenggih hangringin sungsang, kulit kadyo mas
sinangling rikmo memak ngembang bakung ngandan andan anut ombaking
narmodo, jonggo ngolan olan pangarasan duren sajuring, wojo roto lir miji timun
grono angrunggih, lati manggis karengat, palarapan nan nelo cendhane idhep
tumenging tawang, imbo njalirit lir wulan tumanggal talingan nderesti hanyamur
kuping, ati ati ngudup turi setyo kawistoro angidit ndamar kanginan nenggih
blalak blalak bawang sebungkul, idhep tumenging tawang pamidhangan nraju mas
lengen nggendewo pinentang, pucuking racikan amucuk ri pupus puspito payudoro
nyengkir gading, pocong manjange lan bangkekan mengkik mengkik nawon kemit,
pupune ngembang pudak sukune anyuthang walang jejempolane sikil tinoto pindho
sirae ulo cabe, dhasare wong ayu.
Kaladuking angrumpoko umpomo penganten iku pradopo prasasat
suruh lumah lawan kurepe, bedo wujude parendene lamun ginigit podho
rasane, sajugo jejer priyo satunggal jejer wanito, nanging kekalihe wis
manunggal tekad tinapi cipto, roso budi miwah karsane, arso wetah anggayuh
marang utamaning gesang wonten bebrayan agung, ing cipto nyawiji jroning
jejodhoan wewaton rumongso handarbeni, hangrungkebi mulad sariro hangroso wani,
layak yen kadi mangkono lekase risang temanten, tetelo bangkit ing tembe dadyo
tepo palupining bebrayan,
Ngagem kebayak landung rinenggo benang apindho saloko, katingal
menawi penganten putri nengenaken toto krami, lan kiyat dadyo wadhahing wewadi,
biso setiti, gemi, nastiti, surti lan ngati ati, jumbuh kaliyan ungeling
ketawang sri narendro.
Temanten kekalih lenggah
ing dhampar rinenggo kaapit awororo kalih, ingkang dadyo pangapiting penganten
nenggih ingkang kawasto patah sakembaran, kembar busono kembar dedeg piadeg
kembar solah bowo miwah kembar warno.
Umpami kacondro sang patah sakembaran pindho bethari waruju kang
angejo wantah, samyo gegojegan parandene datan saru lamun dinulu,
(Poro pamiarso kapunggel semanten rumiyen condro jumenengan,
kito lajengaken condro salajengipun lumantar gendhing sri widodo.)
Nuwun.
Kirab 1 ( Kanarendran )
Tuladha atur pranatacara wonten ing adicara kirab 1 (
Kanarendran ) :
Dhampyak runtut swaranyo angayut –ayut, lah puniko tho wau
swaraning pradonggo, ambabar ketawang langen gito srinalendro, humiring
tindakiro sekaring pahargyan pawiwahan nenggih risang pinanganten kekalih,
ingkang arso kirab ongko sepisan, saperlu gantos busono kastriyan, ingkang
satuhu ilo ilo ujaring poro kino ingkang dhahat pinundhi pundi, sarto angleluri
laksito harjo nulad edi endahing budoyo.
Sinten to ingkang sinaroyo anawung kridho minongko pangarsaning
lampah ingkang sinebat subo manggolo yo manggolo subo,, ? Satuhu puniko
panjenenganipun bapak………. Dhasar dedeg pidekso apengawak praboto, sembodo ing
driyo tan amengkuh saliring kewuh, bangkit angentasi karyo, kasembuh wiwit
naliko timur mulo anggung ginunggung ginolo-nolo inguling marang pepoyaning
kautamen, milo mboten nama mokal kalamun to anggeniro kapiji minongko subo
manggolo, anggung anengenaken mring kasusilan miwah subosito.
Kautamaning sang subo manggolo soyo ngalelo, kacihno lebdo ing
adi endahing kabudayan, katitik anggeniro mangarsani kirabing temanten tumapak
pada tinata runtut atut nut wiramaning gendhing, sinawung ebahing asto mangulah
langen mataya, kawuryan wadono madhep pandulu tumungkul ing bantolo, sakedhap
sakedhap asto angapurancang, jumbuh kaliyan sesanti ing ngarso sung tulodho.
Sawurining sang subo manggolo ana mudho tumaruno lumaksono jajar
kalih, ingkang dhahat mabukuh pratondho prayetneng kewuh, sayekti puniko
ingkang sunaroyo mangulah kridho minongko yudho manggolo kaprah sinebat talang
pati, pratiwo manggolo, ugi winastan satriyo kembar, kaparagan dening kang
abagus,,,,,,,dalasan bagus………….
Kekalihipun samyo kembar, kembar ing busono, kembar ing warno,
dinulu sasat jambe sinigar, sinaring pasuryan sumunu wenes angilar – ngilar,
busono sarwi jenar, pro kenyo kumesar andulu bregase satriyo kembar.
Ingkang tutwuri ono kenyo tanggung andon lampah, tuhu puniko
minongko patahing pangantyan ingkang pinaragan putri alit sakembaran, kembar
busana kembar warno kembar sariro, kembar dedeg piadeg bebasan jambe sinigar
dinulu seje rupane ginigit podho rasane , anggenipun lumaksono sambi gegojegan,
parandene datan saru lamun dinulu, kawuryan malah akaryo reseping paningal,
candranipun ponang patahing panganten kadi putri andong tinawi nenggih wulan
pergi wulan pergi wati, sanadyan paribasan durung tedhas nggeget suruh durung
tedhas nggigit jambe, parandene sampun bangkit angarah prono akaryo sengseming
wardoyo, ingkang mengkono keno kinaryo pracihno lamun mbenjang dewoso bakal
bangkit angentasi karyo.
Gebyar gebyar pating calorot busanane. Endah asri yayah
kawuryan, lah puniko chandrane temanten sarimbit, kacondro kadyo daru leleno,
opo tho busanane…?
Penganten kakung ngagem makutho kanigoro awarno kresno,
pinalipit ing rukmi ginepeng, pinathik ing kumolo retno sesumping sekar
kanthil, datan kantun ngagem sangsangan kencono, ingkang kinaryo rebut asri
kaliyan sangsangan puspo rinonce, munggwing jonggo lemebering pamidhangan
kawuryan sasat taksoko mijil saking situbondolayu, wimbuh akaryo pantese
panganten kakung, ageman warni kresno sinulam ing benang kencono, pating
celorot cahyane sumunar katon tejane, paningset cindhe baludru wangkingang
ladrang ukiran nunggak semi, selut cetho anglelelo sadriji gedhene, pinathik
ing sesetyo noworetno, miwah rinenggo puspito adi rinonce satekem gedhene,
anglelewer ebah ebah kinaryo lumampah ngegreng mrabu kadulu, nyamping sido asih
sinerat rumit angrawit, pinarodo ing kencono tinaretes gumebyar anelahi, canelo
werno kresno rinenggeng sesotyo, pating galebyar kinaryo lumaksono, tinon
saking mandrowo pindho sirahing naga raja ingkang nuju tapak maruto.
Sinigeng gantyo kang cinarito, kuwung kuwung akekuwung ambabar
tejo mandha maya, tejaning risang suryeng ratri, pranyoto lamun tan kuciwo
memanise, meloking wadono sumunar angilar – ilar angelam-lami pindho kencono
binabar.
Palarapaning penganten putri sinungging pepaes awarni kresno,
ireng, meles, menges anjenges pantes, cecundhuk pinetho wulan tumanggal, den
apit centhung kanan kering lir peksi jiwo jiwo, cundhuk mentul pinasang titi
toto pinatut ebah ebah katiyubing maruto sumilir, kadi kembang dewo ndaru,
lamun ginupit ing wardoyo, kadyo astane kenyo sulistyo angawe awe kekasihe,
ukel kapetho bokor mengkurep, kapenet ing sesekaran pinilih, siniseg ing sarana
kang sarwo manik, amung amimbuhi kasulistyane risang penganten putri.
Kebayak landhung lengkung warnane, ugi tan kari sinulam ing
benang rukmo, kaistho sekar tunjung seto, tuhu endah tuhu edi, milo penganten
putri datan siwah sekaring kedathon,
Sangsangan mas sinangling carup wor sangsangan sekar melati,
ginubah kamulewer maripit ing jojo lir nogo taksoko marepek angalon lampah,
sido asih nyampinge kembar kaliyan kang kakung, pralampito kembar
tresnane, kembar bibit bebet bobote, raket supeket akekanthen asto, tan
genggang sarekmo, sanepo renggang gulo kumepyur pulut.
Cat kicating podo jumangkah gumebyar dening rerengganing canelo
kang satwo sesetyo, asri dinulu kadi wredhu lumaku ing wanci ndalu.
Ingkang lumaksono aning wuriniro salajur sisih jajar kalih, ono
kenyo ingkang maksih remojo putri, sulistyo ing warni, mumpuni ing kardi,
dhasar merak ati atut panembahe ing Gusti, angrungkebi jejering wanito jati yo
sejatining wanito, Nulad mring laksitaning poro putri pinunjul ing uni, bekti
tresno mring sesami, sanyoto katah pro mudho tumaruno anandhang wigeno andulu poro
kenyo listuhayu kumrangsanging raos kadyo kaselak jajar sumandhing, lah
puniko to warnaniro putri kang apindho dhomas.
Menawi ing tlatah ngayugyokarto winastan pager hayu, menawi
wonten surokarto winastan dhomas, Dho wilangan kalih mas puniko kawan atus,
jangkep wolungatus putri kang apindho dhomas.
Wekdal puniko putri ingkang pindho dhomas namung enem ingkang
ndereaken jengkaring putro temanten, mengku pralampito dhateng putro temanten,
biso o hanetepi harto karyo harto brata karyaning bebrayan agung, ingkang
ateges nemtoaken putro temanten ingkang ginebeng nem perkawis ,
inggih puniko :
vWahyaning raos hasmoro
nadha, inggih sengseming pangucap
vWahyaning raos hasmoro
nala, inggih sengseming manah
vWahyaning raos hasmoro
turo, inggih sengseming sih
vWahyaning raos hasmoro
gama, inggih sengseming saresmi
vWahyaning raos hasmoro
turidho, inggih sengseming kaprihatosan
Wahyaning raos hasmoro tontro, inggih sengseming turun.
Wondene ingkang lumaris suwantatiro, poro kadang wargo wandowo,
sami sami sarimbit kalyan kang garwo, esthining parasdyo, suko asung puji
pangastuti mring penganten , mugi tuluso bebrayan bagyo harjo ring dunyo
prapteng delahan.
Inkang tut wuri handayani ing salampahiro, inggih puniko ingkang
romo ibunipun penganten putri, jejer kalenggahanipun dados pethiting kirab,
satindak tumuleh nganan, sapecak umenger ngering, lamun tho kawijilo
pangunandikaniro, estu atur pujo pambagyo katur sagunging poro tamu sutresno,
jojo ebek bombong mongkog karoban luhuring budi dharmane para rawuh ingkang sredho
sudi angestreni dhauping putro siwi.
Kawuwoso lampahing risang pinanganten anjog ing wiwaraning
sasana budoyo, nulyo sang subo manggolo suko sasmito mring ingkang binojokromo,
kinen gyo angrucat busono noropati gumantyo busono satryo aditama manjing
jroning sasana busono.
Kirab 2 ( Kasatriyan )
Tuladha atur pranatacara wonten ing upacara kirab 2 ( Kasatriyan
)
Wus tinarbuko wiwaraning sasana busono, kumenyar asung prabowo,
kenthar kenthar angambar kongas gandhaniro marbuk arum wewangi, sumirat mirat tejo
maya maya, soyo dangu soyo melengoni, soyo cerak soyo angranuhi, sanyoto tejane
sang pinanganten mijil saking wismo busono arso mahas ning wismo wiwoho.
Gyat kang samyo humiyat…..

Wit pasemone sang pinangantyen ngagem busono kasatriyan
kang sarwo endah, katingal gagah pidekso myang gandes luwes sang rinojo putri,
wenang den ucapno pepindhane wong agung ing ngeksi gandha duk ing uni.
Dhasar satriyo pekik ing warno ngagem busono kang sarwi ……,pating
calorot pating galebyar sunare pepindhane kartiko kang asesilih prenah, sang
dyah ayu tumungkul semu mesem ing wardoyo rinenggo ing sesotya maneko warno.
Penganten kakung Wus lukar busono satryo sangsoyo angenguwung
prabane, sangsoyo mencorong guwayane, sangsoyo manteb penggalihe, cinondro kadi
Bagus Danang Sutowijoyo atmojoniro ki gedhe Pamenahan, akekanthen asto kaliyan
roro Dewi Semangkin atmojoniro sri sultan Drowo ing Kalinyamat,
lagyo angenggar enggar driyo ameng ameng aneng udyono mriksani panjrahing sari
puspito, ingkang nedheng mangudar mewangi sang senopati kembar kadi sang
suwondo geni atmajane ki Demang Sangkal uptung kalawan sang agung sadayu
yoganiro ki Sadewo , kekalihipun tus mijil saking tlatah jatianom, pramilo
lamun kadulu pasuryane sumunar pindho sang purnomo sidi.
Tindakipun penganten sarimbit
sami atut runtut reruntungan, sih kinasihan gegandengan asto, mratandhani bilih
kekalihipun sampun sami mangun sedyo, badhe tansah sesarengan pindho mimi lan
mintuno ngantos kaken kaken lan ninen ninen saking dunyo podo dumugyo delahan .
Kang apindho putri asta sata anglur selur dalidir kadyo putri
boyongan saking wewengkon predikan ing toyo biru.
Sumusul ingkang munggwing wuntat, puniko romo ibunipun memayungi
lampahing penganten sarimbit, sedoyo berowo sarto mempen ugi puji puji santi
astuti basuki kang kaudi, lestari kang kaesthi.
Panjenenganipun
bapak……sarimbit, minongko pini sepuh penganten kekalih, katingal kekembeng waspo,
nanging sanes waspo dhukito, namung kabekto saking raos bombonging manah
linandhesan puji syukur mring Gusti ingkang akaryo jagad, awit sampun karoban
ing sih nugroho saenggo saget anjenengi pawiwahan ing kalenggahan puniko.
Sang subomanggolo
minongko pangarsaning kirab, sakedap kedap tumuleh atur tenggara
dhumateng kang nedheng kirab, tan prabedo myang poro-poro kirab, poro pinisepuh
poro tamu kang kebak ing suko bagyo, katingal konjem lenggah semu mesem,
Kawistoro lamun kalegan
ing sedyo, pramilo ing batos tansah paring puji dungo pudyastowo mrih penganten
kekalih tansah teguh, rahayu basuki salami – lami.
Sang pinanganten tuhu loro-loroning atunggal, tunggal
tungguling aloro, kang sawiji priyo kang sawiji putri, geleng gilig geleng
rumasuk jumbuh angurut ing cipto, rasa, karso, daya miwah karyane,
munggeng jajar kalenggahane sowang sowang rumongso handarbeni, wajib hangrungkebi,
mulat sariro hangroso wani.
Pilah pinilih sajuru juru, giling geleng golong
gegelengane, datan warsuh sang sinatriyo kembat menggah ingkang ginupito ing
madyo tan lyan sang penganten kekalih, wondene kang winedhar ing wuri ingkang
romo ibu, ingkang anggung mangastungkoro mrih paran parasdyane putri
binerkahan.
Ingkang putro ginadhang
gadhang tatag angadepi godha panggoda, amberat salwiring ridhu pangridhu,
kawagang dadyo pangarso hangayomi, hangayemi, hangayani sanggyaning dasih
kaswasih.
Pilih pinilih sajuru juru golong geleng gegelengane datan warsuh
tataning titi laksito, napak tilas sang sujono, sarjono pinasthiko ingkang wus
cinandhi ing amiyat, jinempana ing maruto, nenggih ki hajar
dewantoro, ing ngarso sung tulodho, ing madyo mangun karso, tut wuri handayani.
Tan rinaos tindaking sang subo manggolo ndungkap ing sasana
rinenggo, pramilo sigro ngaturi penganten kekalih mapan lenggah ing dhampar
rinengo.
Tanggap sasmitho sang pengantyan kekalih, sigro mapan lenggah
satata marak ing ngarsanipun poro tamu, saperlu nyeyadhong berkah pangesthu.
sumringah bingar sinawung suko ing wardoyo sang subomanggolo
sidho karyo, tulus lulus angentasi karyo, nut laksitaning paratama.
Purno samudayanipun sang subo manggolo asung sasmito mring sang
pindho noropati miwah parameswari, ingaturan lenggah ing sasana minulyo,
salajengipun sang subo manggolo hangiring wangsul mring ingkang samyo angiring
ambayangkara, ingaturang bedhol wangsul ing papane sowang sowang, cinondhro lir
sata matarangan.
Nuwun.
Suba Manggala
(Penget
:
Sakderengipun nyekar prayogi dipun rumiyini pathetan rumiyin
ingkang jumbuh kaliyan laras lan patheting gendhing ingkang kangge ngrenggani
kirab
)

·
Anyarkara kinarya ngrenggani
Mamrih regu regenging
pahargyan
Karya umiring lampahe
Nenggih cucuking laku
Dera arsa manjing ing
panti
Penganten wus samapta
Kinirapaken tuhu
Minta lunturing haksama
Tresna asih puja puji
pangastuti
Hayuning palarama
·
Anteng tajem jatmika kaeksi
Ngegungaken susila nuraga
Tan kuciwa prayitnane
Siyaga sureng kewuh
Ubayane tan mbalenjani
Tegen, tanggon, tangguh
Pan alon tanggah
jumangkah
Hanyaketi unggyane
penganten kalih
Mangsah lumampah kirab
·
Mudha kalih siyaga umiring
Lampahira risang adimuka
Putri dhomas sawurine
Sulistya warna punjul
Rinengga ing busana adi
Karya gawok kang miyat
Temah cipta ngungun
Mangkana lampahe prapta
Ing ngarsane risang
penganten serimbit
Gya tinabuh tenggara
Sebet byar kang cinarito…
Lah puniko minongko bebukaning kondho Ing ari kalenggahan puniko,
ndungkap titi laksono kirabing panganten, Kawuryan ono sesetyo kalih kang
coplok saking embanan, lah opo tho sebabe kawastanan mangkono..?
Wonten jejoko tumaruno dhaup kaliyan waroro, ingkang
sahabe peproyo arso lelumban ing madyaning bebrayan , wusnyo samapto
gatining kang titi laksono upocoro kirabing temanten, samono sang subo manggolo
ingkang mangarsani lampah sigro hanganti poro paraganing kirab ingkang sampun
sawego ing gati.
Sinten tho ingkang kapiji ing karyo…?
Mboten sanes sang manggolo yudho, kang asipat satriyo kalih
sakembaran, dhasar kekalihipun sami sami taksih mudho tumaruno, pekik ing
warno, ngagem busono endah kang sarwi podho, milo lamun cinondhro satriyo
warujuning dyan pinten lan tangsen, utawi nakulo lan sadewo.
Kanti antebing manah nyawego ing gati, hangiring panganten
jengkar saking sasana wiwaha tumuju ing sasana busono, gyo hambrastho sakehing
pepalang ing samargo margo, mrih yuwananing pinanganten sarimbit , kanthi
asesanti rawe rawe rantas malang malang putung.
Ing pungkuran, poro putri dhomas wilangan…ngagem busono
sarwi…..Dhasar sedoyo maksih sami kenyo, sami sulistyo ing warni, Pramilo lamun
kacondro, pepindhane puspito ponco warno kang mekar ing taman sari, pramilo
datan mokal lamun biso gawe cingaking poro taruno kang hamong karyo, Sinambet
poro kadang kadayan saha pamong sumitraning panganten kang samyo gemregut rebat
ngajeng, nedhahaken sih sutrinanipun dhumateng penganten kekalih.
Pungkasaning kirab, bapak – ibu………tindak lon lonan semu mesem
ing wardoyo, mratandhani suko bagyaning manah nampi nugraha saking Gusti
ingkang akaryo jagad.
Rikolo samono iring-iringaning kirab wus dumugi sangajenging
dhampar rinenggo, sang subo manggolo sigro hangaturi penganten sarimbit jengkar
saking dhampar rinenggo, astho kadhereaken gantos busono, Dupi prikso isarating
sandi sang subo manggolo, sri pinanganten kekalih jengkar saking palenggahan
sami jumeneng gegandengan asto.
Kebak ing kasusilan ngacarani risang temanten jengkar saking
palenggahan, pinandhengan cucuk lampah ingkang ngarso nyarirani dadyo subo
manggolo, gigut gemregut rebut ngarso poro poro ingkang ngirabaken
temanten,
Jengkaring penganten kekalih lamun cinondro pindho sang
sri narendro kang arso langen suko.
Kirab Pahargyan
Wicoro kirab pahargyan
Naliko semono risang penganten sarimbit wus prapto wonten
ing wiwaraning sasana pahargyan arso kirab lumebet ing sasana pahargyan,
kawuryan saking mandrawa ginantha ing wardaya kadyia sri narendra kang arsa
tedhak siniwaka.
~ Gendhing langen gita sri narendra ~

Kadyo sri narendro kang arso tedhak siniwoko risang
pinanganten, tindakiro sang rojo sahari kapangarsan mring juru laksono kang
winastan subo manggolo, subo wis ngarani totokromo, tata susilo, manggala
nenggih pemimpin, sang juru laksono nenggih manggalaning lampah, kanthi kebak
totokromo miwah subosito sang juru laksono, mangarah arah tindake, sinten ta
kang minongko sang juru laksono, nenggih dimas/kangmas/bapak…………., dhasar wiwit
awit mulo den gegadhang den gegulang mring edi endahing kabudayan, marmo
anggeniro lumaksono tumapaking pada nut wiramaning gendhing, kanthi asesanti
ing ngarso sung tulodho, suko tulodho mring satataning lampah, tatakrama
lumaksono, rawe rawe rantas malang malang aputung, ngentasi pancobayaning margo
mberat salwiring sukreto, mbengkas salwiring durmogo amrih tindakiro kang
apindho raja myang prameswari lulus raharjo kalis saking sambikolo lenggah
wonten ing sasana mulyo.
Sapungkurnyo sang juru laksono, ana patah sakembaran, sarwo
kembarbusanane, sanadyan dereng pedhot anggeget sedhah, parandene ing
kadewasane bakal sulistyo warnane kang akaryo gawoking jejoko kang samyo
humiyat, nadyan dereng para ing budoyo, nggeniro lumaksono sesukaning nala,
parandene datan saru lamun dinulu malah akaryo sengseming kirab.
Lah puniko kang dados punjering kawigatosan, kadyo raja lan
prameswari nenggih pinanganten sarimbit sang abagus…………..miwah hayu……….
Gandheng renteng renteng kekanthen asto bebasan datan ginggang pinoro sosro,
risang pinanganten wus widagdo nambut silaning akrami kanthi napak asmani pustoko
pikukuhing polokromo ing dinten………… suryo kaping………… ing wanci meniko
pinahargyo sawetawis arso nyuwun pangestu mring poro tamu ingkang minulyo, den
kekudang mugi gesangiro sri pinanganten saged manggih ing kamulyan atut runtut
reruntungan kadyo mimi lan mintuno, satuhu wus keplok lair bathine nyawiji
karsane pinesthi dadi jatukramane, manunggal ing cipto, roso, lan karsane,
kanthi asesanthi rumongso handarbeni, melu hangrungkebi, mulat sariro
hangrasawani.
Ing madyo mangun karso para para ingkang bebesanan, nenggih
bapak/ibu…….miwah bapak/ibu……… anggeniro kirab asesanti ing madya mangun karso.
Jumurung mring karsaning putro pinanganten sarimbit, pinaringan puji pangestu
rahayu amrih gesangiro pinanganten enggal manggih kabagyan.
Suwantatnyo poro poro ingkang bebesanan, lah puniko ingkang
winastan putri dhomas miwah satriyo bagus. dho ateges kalih/loro, mas ateges
sekawan atus. ing zaman kino, kalamun sang rojo dhaup polokromo ngirit putri
dhomas wolung atus cacahe, satriyo bagus senopati pangapit ingkang ngrekso
karaharjaning sang nata, sarwo sarwi kembar busanane, kembar kasulistyane,
miwah kembar dedeg piadege, dene kang priyo sarwo bagus warnane, gagah sentosa,
kang akaryo cingaking warara kang samyo uningo, kapincut kapilut sarto kapikut
mring pekiking satriyo bagus senopati pangapit.
Para kadang miwah santono ingkang tutwuri handayani, suko pepuji
mring ngarsaning Gusti amrih gesangiro risang pinanganten enggal saged manggih
kamulyan, samyo suko ing manah para kadang mangayubagyo palakramaniro risang pinanganten,
katitik esem tansah sinungging ing lati mratandhani sukaning manah, jumurung
mring karsaniro risang pinanganten sarimbit ingkang lumebet ing madyaning
bebrayan agung, mangun balewismo, gesang tembayatan, kaken kaken ninen ninen,
lestari tumekeng wuri.
Panjang kirabing risang temanten lamun conondro kadyo taksoko
lumaksono ing luhuring argo ima imantoko, sedoyo wau nambah gayeng miwah
regengin swasono.
Naliko samono tindakiro risang subo manggolo wus ngancik ing
sasana mulyo, sang juru lumaksono age age asung sasmito mring risang
pinanganten, kalenggahaken ing sasana rinenggo.
Para bapak miwah ibu ingkang samyo bebesanan lenggah ing kanan
lan keringiro pinanganten, ngampingi kang apindho raja myang prameswari, putri
kang apindho dhomas satriyo bagus akaryo gapuro pager ayu pager bagus satemah
adamel endahing margo tumuju mring sasana mulyo, dene poro kadang kepareng
lenggah ing papan piniji suko dungo pangestu rahayu mring tumapaking karyo
purwo madyo wasono rancag kalis saking sambekolo.
Paripurno ngentasi karyo, sang juru laksono sumembah mring
risang pinanganten pratandha sampun bangkit ngentasi karyo.